مرتضی اسلام زاده- مدیرآموزش و پژوهش شهرک صنعتی عباس آباد


راهکارهای توانمند سازی محرومان اقتصادی


بیکاری ریشه فقر در جامعه می باشد. فقر در معنای اصلی خود از دست دادن یا نداشتن دارایی های فرد است. در اینجا دنبال راهکارهای توانمند سازی محرومان اقتصادی در جامعه هستیم .توانمندی سازی فرآیندی­ است که با مشارکت همه اقشار جامعه انجام می شود و از راهبردهای مهم توسعه است. ابتدا سیستم اقتصادی در دنیا و ایران را بررسی و بعد نسبت به ارائه راهکارهای توانمندی را می پردازیم.

در دنیا سه نوع سیستم اقتصادی داریم :

1 -  لیبرالیسم تمام سوالات اشتغال و تولید و بازار مصرف فقط بازار پاسخ می دهد دولت فقط ناظم است و در اقتصاد دخالت نمی کند.و خود مردم این عدالت اجتماعی را بوجود می آورند.

2 سوسیالیسم به اقتصاد خصوصی اعتقاد نداشته و معتقد به مالکیت عمومی بوده  و تمامی مالکیت دولتی می باشد و دولت عدالت را به طور مستقیم بین مردم تقسیم می کند و این نوع عدالت را عدالت توزیعی می نامند، آرمان آنها جامعه
بی طبقه بود ولی متاسفانه این نظریه انگیزه تلاش و کار آفرینی و توسعه را در فرد از بین برده و این نظریه با شکست روبرو شد.

3-  اقتصاد مختلط یا ارشادی که در حقیقت به اقتصاد آزاد و محترم شمردن مالکیت خصوصی اعتقاد دارد که اقتصاد ایران نیز از این نوع است. طبق اصل 44 قانون اساسی، خصوصی سازی و کوچک شدن دولت  و همچنین اصل بیست نهم 29 قانون اساسی دولت مکلف است نسبت به رفع فقر و تعمیم خدمات اجتماعی بر همه اقشار ملت اقدام نماید. همچنین برنامه چهارم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی کشور طراحی برنامه های ویژه اشتغال ، توانمند سازی جلب مشارکت های  اجتماعی آموزش مهارتهای شغلی و زندگی به ویژه برای جمعیت دهک پایین در آمدی در کشور مورد تاکید قرار داده است.

طرح های تمرکز زدایی و خصوصی سازی و توانمندی سازی و برنامه ریزی توسعه ای در راستای اشتغال و بهبود فضای کسب، بدون مشارکت مردم و دولت امکان پذیر نمی باشد، در بررسی و آسیب شناسی طرح های مذکور، به ضعف ها، قوت ها، تهدیدها و فرصت های جامعه نگاهی می کنیم.

سه ضعف اساسی در جامعه ما وجود دارد: اول عدم وجود کارهای تیمی و گروهی بین مردم در ایران، دوم خلاء آموزش در ارتقاء مهارت های فنی و حرفه ای در کشور و سوم کمبود مطالعه بین مردم در کشور( حدود سه دقیقه) ولی در کشورهای پیشرفته مطالعه مردم حدود چهار الی پنج ساعت می باشد ولی قوت اصلی با هوش بودن مردم ایران نسبت به کشور های دیگر است.

1 طرح های خود اشتغالی :

در این طرح جز اهداف طرح توانمند سازی فرد و شناسایی افراد مستعد خوکفایی ، طرح دیگری وجود دارد که فرد مسئولیت اجرای طرح خودکفایی را بر عهده دارد و به این طرح تسهیلات خودکفایی تعلق می گیرد. این طرح، به منظور فقرزدایی، با آموزش های فنی و حرفه ای و ورود به بازار کار است این  طرح در بخش خدمات در حوره شهری پاسخگوست ولی در تولید به علت مسائل زیست محیطی و عدم ثبات سیاست های بازار، مخصوصاً ورود کالاهای خارجی، به نتیجه نمی رسد و در فراز و نشیب های اقتصادی آسیب پذیر هستند.

 

1-     اهداف طرح توانمند سازی مدد جویان

1 ایجاد زمینه مناسب جهت کشف خلاقیت های مدد جویان مستعد که باعث افزایش روحیه تعاون و همکاری می شود.

2 ارتقاء سطح آگاهی عمومی، دانش فنی و مهارت های حرفه ای

3 افزایش توان اقتصادی خانوارهای تحت پوشش و نیازمند

4 ایجاد فرهنگ کار و دانش و کارآیی اجتماعی

5 ایجاد خودباوری و اعتماد به نفس در جامعه و خروج فرد از حالت انزوا و گوشه گیری

6 کاهش فقر و بیکاری و نا هنجاری در خانواده

7 پیشگیری از مهاجرت های بی رویه

2-      طرح های سرمایه گذاری :

طرح های سرمایه گذاری تولیدی بیشترین سهم اشتغال در کشور را دارند و برای  جلب سرمایه گذاری در بخش تولید، باید دولت قوانینی برای حمایت از تولید، وضع نماید تا بازار سرمایه وارد تولید گردد و توان رقابت پذیری با محصولات خارجی را داشته باشد.

یکی از بزرگترین مشکل صنایع ایران پایین بودن بهره وری و عوامل آموزش ندیده در تولید است.از مشکلات دیگر می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 عدم رقابت پذیری قیمت تولیدات داخلی با محصولات خارجی

قوانین موجود در سیستم بانکی و بهره بالا

اخذ مالیات سنگین در چندین محل مالیات عملکرد،

ارزش افزوده

اخذ بیمه تامین اجتماعی 30%

افزایش هزینه تولید

طبق ماده 76 برنامه پنجم توسعه ، دولت مکلف است کلیه قوانین مخل فضای کسب کار را با مشارکت تشکلات خصوصی اصلاح و باز نگری نماید. طبق بند چ ماده 11 قانون بهبود فضای کسب کار، دولت مکلف است کلیه قراردادهای یک طرفه که به بخش خصوصی تحمیل گردیده را اصلاح و بازنگری نماید. با بستن گمرگ سنگین به کالاهای خارجی  فقط گرانی ایجاد می شود و با پیوستن ایران به بازار جهانی، بدون تغییر قوانین، شاهد تعطیلی واحد های صنعتی خواهیم بود .

شهرک های صنعتی یکی از پتانسیل های بالقوه می باشد با اصلاح قوانین می توان از این پتانسیل استفاده کرد و سهم بازار کشورهای منطقه را کسب نمود.در حال حاضر 20% تا 30% واحدهای موجود در شهرک های صنعتی فعال و نیمه فعال می باشند. با معافیت مالیاتی، کاهش سهم بیمه کارفرما از 23 به 5 درصد، لغو ازرش افزوده از بخش صنعت و ورود بانک های خارجی با بهره های پایین  ایران به سمت اقتصاد بدون نفت و اشتغال می رود.

مورد بعدی عدم ارتباط صنعت و دانشگاه است که منجر به عقب ماندگی تولید می شود. آموزش فنی و حرفه ای می تواند نقش حلقه مفقود بین دانشگاه و صنعت  را به خوبی ایفا نماید.

در شرایط رکود اقتصادی کشور یک راه با دو حرکت موازی به شرح ذیل پیشنهاد می گردد.

1-      اصلاح و بازنگری مقرارت و قوانین در راستای بهبود و فضای کسب کار ، اشتغال ، ارتقاء بهره وری

2-     آموزش و زمینه ایجاد رواج فرهنگ کار در راستای جامعه پویا و عاری از جرائم و ناهنجاری های اجتماعی


منابع

 محمد روزبهان مبانی علم اقتصاد

غزت الله قائدی نظام توانمند سازی محرومان

اقتصاد خوشه ای دکتر جهانگیر مجیدی

ژورنال ها و مجله های صنعت دکتر زنوز و دکتر رنانی و دکتر مزروخی

قانون اساسی جمهوری اسلامی

قانون برنامه پنجم و چهارم توسعه

قانون بهبود فضای کسب و کار

آنتونی گیدنز گزیده جامعه شناسی

مقدمه علم حقوق دکتر کاتوزیان